Τα Δικαιώματα του Παιδιού στην κλινική πράξη και στο σχολικό περιβάλλον

Η υγεία του παιδιού αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα και βασικό δείκτη κοινωνικής ανάπτυξης. Η παιδική ηλικία είναι κρίσιμη περίοδος για τη σωματική, ψυχική και κοινωνική ανάπτυξη, και οι εμπειρίες υγείας σε αυτή τη φάση επηρεάζουν καθοριστικά την υγεία του ενήλικα. Η σύγχρονη ιατρική δεν περιορίζεται στην βιολογική αντιμετώπιση της νόσου, αλλά ενσωματώνει τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ηθική και την κοινωνική διάσταση της φροντίδας. Η Διεθνής Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού (1989) αναγνωρίζει το παιδί ως αυτόνομο φορέα δικαιωμάτων, και όχι ως παθητικό αντικείμενο φροντίδας. Βασικές αρχές της Σύμβασης αποτελούν το υπέρτατο συμφέρον του παιδιού, το δικαίωμα στη ζωή, επιβίωση και ανάπτυξη, την αρχή της μη διάκρισης και το δικαίωμα συμμετοχής του παιδιού στις αποφάσεις που το αφορούν. Οι αρχές αυτές δεσμεύουν άμεσα τους επαγγελματίες υγείας. Η γνώση των δικαιωμάτων του παιδιού αποτελεί εφόδιο για κάθε μάχιμο ιατρό στην καθημερινή άσκηση της Ιατρικής.

Ο παιδίατρος και ο επαγγελματίας υγείας λειτουργεί ως θεραπευτής, αλλά και ως υπερασπιστής των δικαιωμάτων του παιδιού. Η εφαρμογή των δικαιωμάτων στην κλινική πράξη εμπεριέχει και εξασφαλίζει τον σεβασμό της αξιοπρέπειας του παιδιού, την ενημέρωσή του με τρόπο κατανοητό για την ηλικία, την συμμετοχή του παιδιού στη λήψη αποφάσεων και την εχεμύθεια και προστασία προσωπικών δεδομένων.

Σκοπός του προγράμματος είναι να ευαισθητοποιήσει και να εκπαιδεύσει:

α) τους επαγγελματίες υγείας που ασχολούνται με το παιδί που προσέρχεται σε δομές υγείας αλλά και όσους ασχολούνται με την ψυχική υγεία των παιδιών στις αρχές που διέπουν τα δικαιώματα  του παιδιού και στην αναγνώριση των περιπτώσεων καταπάτησής τους με έμφαση σε περιπτώσεις παιδιών που υφίστανται κακοποίηση.

β) τους σχολικούς ψυχολόγους στον εντοπισμό και την ορθή  διαχείριση περιστατικών Κακοποίησης και Παραμέλησης ανηλίκων.

Εκπαιδευτικοί στόχοι προγράμματος:

Σκοπός του προγράμματος είναι να ευαισθητοποιήσει και να εκπαιδεύσει τους επαγγελματίες υγείας που ασχολούνται με το παιδί που προσέρχεται σε δομές υγείας και τους  σχολικούς ψυχολόγους, στις  αρχές που διέπουν τα δικαιώματα του παιδιού και στην αναγνώριση των περιπτώσεων παραβίασής τους με έμφαση σε περιπτώσεις παιδιών που υφίστανται κακοποίηση.

Γνωστικές δεξιότητες:

• Κατανόηση των θεωρητικών κατευθύνσεων των δικαιωμάτων που περιλαμβάνονται στη Σύμβαση και των κατευθυντήρων αρχών της.
• Ενσωμάτωση των αρχών της Σύμβασης στην κλινική πράξη
• Ενσωμάτωση των επιταγών της
• Συμβολή στη διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος που βασίζεται στις αρχές των δικαιωμάτων του παιδιού.
• Σημασία της προσωπικής ευθύνης για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων όλων των ανθρώπων, ανεξαρτήτως φύλου, εθνικότητας, θρησκείας ή κοινωνικής θέσης.
• Kαλλιέργεια δεξιοτήτων που θα συμβάλλουν στην διαμόρφωση φιλικών για τα παιδιά συστημάτων υγείας και εκπαίδευσης που σέβονται τα δικαιώματα των παιδιών

Ψυχοκινητικές-κοινωνικοσυναισθηματικές  δεξιότητες:

• Ενίσχυση της συλλογικής ευαισθητοποίησης.
• Ενίσχυση της ενσυναίσθησης και των απαιτούμενων συμβουλευτικών δεξιοτήτων.
• Ενίσχυση αυτοπεποίθησης των παιδιών.
• Ενθάρρυνση της κριτικής σκέψης.
• Καλλιέργεια σεβασμού στα ανθρώπινα δικαιώματα και
• Δημιουργία «χώρου», ώστε κάθε παιδί να ακουστεί και να νιώσει πως η φωνή του μπορεί να φέρει αλλαγή.

Συμπεριφορές/Στάσεις:

• Ανάπτυξη πρακτικών που βασίζονται στα δικαιώματα του παιδιού
• Σύνδεση εκπαίδευσης για τα δικαιώματα με στόχους ευημερίας, (π.χ. καταπολέμηση της παιδικής παχυσαρκίας).
• Σύνδεση εκπαίδευσης με τον κοινωνικό ρόλο του Σχολείου και την ανάγκη εφαρμογής στο πεδίο των εμβληματικών επιταγών της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού
• Σεβασμός της ανηλικότητας
• Ενίσχυση της ενσυναίσθησης.
• Αποδοχή της διαφορετικότητας.
• Πρακτικές αντιμετώπισης παιδιών με αναπηρία και εν γένει αυξημένη ευαλωτότητα ( π.χ προσχολικής ηλικίας, από πλαίσιο ιδρυματικής φροντίδας, πρόσφυγες, ασυνόδευτοι ανήλικοι, Ρομά κ.λ.π)

Σε ποιους απευθύνεται:

• Παιδίατροι που ασκούν την ιατρική σε Νοσοκομεία, Κέντρα Υγείας και ιδιωτικά ιατρεία
• Σχολικοί ψυχολόγοι

Εισηγητές:

Dr. Ghassan Khalil

Διπλωματικός Εκπρόσωπος της UΝICEF στην Ελλάδα

Περδικογιάννη Χρυσούλα 

Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστημίου Κρήτης

Θεμελή Όλγα 

Καθηγήτρια Εγκληματολογικής Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης