|
Διδακτικές ενότητες
|
Διάρκεια διδακτικών ενοτήτων (ώρες)
|
|
1.To παιδί θύμα στη διεθνή έννομη τάξη
-Οι επιταγές της ΔΣΔΠ
-Οι αρχές της φιλικής προς τα παιδιά Δικαιοσύνης
|
0,5
|
|
2. H δυναμική διαδικασία και τα στάδια της αποπλάνησης (“Grooming”)
|
0,5
|
|
3. Η αποκάλυψη της παραβίασης
- Η διαδικασία της αποκάλυψης (“Disclosure”) της σεξουαλικής παραβίασης
- Η σημασία της ανάκλησης των αρχικών ισχυρισμών
|
0,5
|
|
4. Το δομημένο πρωτόκολλο της δικανικής συνέντευξης (ΥΑ 7320)
- Το πρώτο στάδιο: Η δόμηση μιας σχέσης εμπιστοσύνης
- Το δεύτερο στάδιο: Η ενθάρρυνση σε ελεύθερη αφήγηση του συμβάντος -
Τα είδη των ερωτήσεων
- Το τρίτο στάδιο: Το κλείσιμο της συνέντευξης
|
1,5
|
|
5.Ειδικά θέματα:
-Η λειτουργία της μνήμης και των γνωστικών της μηχανισμών / Η επίδραση
της σεξουαλικής κακοποίησης στη νευροψυσιολογία του εγκεφάλου του
ανήλικου θύματος
-Τα χαρακτηριστικά ενός καλού συνεντευκτή
-Σημαντικές συμβουλευτικές δεξιότητες
-Βασικές αρχές δεοντολογίας κατά την εξέταση ανήλικων θυµάτων
-Ο ρόλος των λοιπών εμπλεκόμενων φορέων κατά τη διενέργεια της δικανικής συνέντευξης
-Η σημασία και η αναγκαιότητα της διεπιστημονικής συνεργασίας στο πλαίσιο μιας ομάδας επαγγελματιών.
|
1,5
|
|
6. Κριτήρια διάκρισης ψευδών - αληθών ισχυρισµών – “Το σύνδρομο γονεϊκής αποξένωσης”
|
0,5
|
|
ΣΥΝΟΛΟ ΩΡΩΝ
|
5
|
Αναλυτική παρουσίαση διδακτικών ενοτήτων προγράμματος
- To παιδί θύμα στη διεθνή έννομη τάξη
Το νομικό οπλοστάσιο για τα δικαιώματα των παιδιών έχει οικουμενική διάσταση και είναι ιδιαίτερα πλούσιο. Με τη διεθνοποίηση της προστασίας των δικαιωμάτων του το παιδί αναγνωρίζεται ως αυτόνοµο υποκείµενο, ως πρόσωπο που χρήζει σεβασμού και όχι απλώς ως αντικείμενο προστασίας και παθητικός δέκτης παροχών. Δικαιούται να αξιώνει το σεβασμό και την εκπλήρωση των δικαιωμάτων του από το Κράτος. Παράλληλα αναγνωρίζεται η ανάγκη αυξημένης προστασίας της ανηλικότητας λόγω του ευάλωτου της ηλικίας, ιδίως όταν εμπλέκεται σε ποινικές διαδικασίες.
- Τα στάδια της αποπλάνησης (Grooming)
H μελέτη της διαδικασίας της αποπλάνησης είναι εξαιρετικά σημαντική στην κατανόηση του τρόπου προσέγγισης, χειραγώγησης και παραβίασης του ανηλίκου, της δυναμικής του τραύματος, της κακοποίησής του, της ιδιαίτερης ψυχοσυναισθηματικής του κατάστασης, της απροθυμίας και του φόβου του να μιλήσει για όσα βίωσε και της αποκάλυψης των τραυματικών του εμπειριών. Επιπλέον, ο εντοπισμός και η αναγνώριση συμπεριφορών και τεχνικών αποπλάνησης μπορεί να βοηθήσει σημαντικά τους επαγγελματίες του Συστήματος Ποινικής Δικαιοσύνης στη ορθότερη και πληρέστερη διερεύνηση μιας καταγγελίας σεξουαλικής κακοποίησης, με την κατάλληλη χρήση και διατύπωση των ερωτήσεων κατά τη λήψη της δικανικής συνέντευξης του θύματος. Η διεθνής βιβλιογραφία έχει διακρίνει πέντε σημαντικές κατηγορίες στρατηγικών προετοιμασίας για τη σεξουαλική παραβίαση ενός παιδιού, αποδεικνύοντας την πολυσύνθετη φύση του φαινομένου.
- Η διαδικασία της αποκάλυψης της σεξουαλικής παραβίασης
Γιατί ένα θυματοποιημένο παιδί επιλέγει σχεδόν πάντα την απόκρυψη της παραβίασής του;
Η διαδικασία της αποκάλυψης έχει έναν ενεργητικό και ρευστό χαρακτήρα με την έννοια της διαρκούς μεταβολής και εξέλιξης μια θέση που επιβεβαιώνεται τόσο από τα επιμέρους στάδια που περιλαμβάνει όσο και τις αλληλεπιδράσεις που λαμβάνουν χώρα με τα άτομα που κάθε φορά εμπλέκονται. Η αποκάλυψη της κακοποίησης δεν είναι απλά μια πράξη, αλλά μια δυναμική διαδικασία με επιμέρους στάδια/φάσεις (η μυστικότητα, η δημιουργία ενός αισθήματος ανημποριάς και αβοηθησίας, η παγίδευση και ο συμβιβασμός, η καθυστέρηση στην αποκάλυψη και τέλος η ανάκληση των όσων τελικά ειπώθηκαν από το παιδί – θύμα) κατά την οποία ο ανήλικος προσπαθεί να μοιραστεί τα δεινά της θυματοποίησης του.
- Το δομημένο πρωτόκολλο της δικανικής συνέντευξης
Στόχος μιας δομημένης συνέντευξης / κατάθεσης με τη χρήση δικανικού πρωτόκολλου, είναι η ανεύρεση της ουσιαστικής αλήθειας με την παράλληλη αποφυγή του κινδύνου της δευτερογενούς θυματοποίησης του ανηλίκου.
Τα στάδια που ακολουθούνται και προβλέπονται τόσο από τη διεθνή βιβλιογραφία όσο και από τη δική μας έννομη τάξη (ΥΑ 7320/2019) είναι:
- Εισαγωγή στο θέμα της συνέντευξης
- Ελεύθερη αφήγηση / ανάκληση των γεγονότων – Ερωτήσεις για εμπλουτισμό των πληροφοριών
- Κλείσιμο της συνέντευξης
Έμφαση θα δοθεί στη λειτουργία της μνήμης και των γνωστικών της μηχανισμών της καθώς και στα στα χαρακτηριστικά ενός καλού συνεντευκτή και στις σημαντικές συμβουλευτικές δεξιότητες που απαιτούνται. Επίσης θα γίνει αναλυτική αναφορά στις βασικές αρχές δεοντολογίας κατά την εξέταση ανήλικων θυµάτων. Στόχος είναι ο σεβασμός του θύματος και η αποφυγή του επανατραυματισμού του. Οι εμπλεκόμενοι φορείς κατά τη διενέργεια της δικανικής συνέντευξης δεν μπορεί να παρεμβαίνουν σε κάθε στάδιο σε διαφορετικές κάθε φορά υπηρεσίες, γιατί αυτό θα οδηγήσει αναπόφευκτα στην επαναθυματοποίηση του παιδιού. Στόχος είναι η λήψη μίας μόνο κατάθεσης (η οποία θα βιντεοσκοπείται) από έναν άριστα εκπαιδευμένο επαγγελματία, σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο (‘Το Σπίτι του Παιδιού’). Η όλη διαδικασία δε θα πρέπει να υπερβαίνει τη μια ώρα. Επιτακτική ανάγκη είναι η στελέχωση των υπηρεσιών προκειμένου να είναι δυνατή η διεπιστημονικής συνεργασίας μιας ομάδας επαγγελματιών.
- Κριτήρια διάκρισης ψευδών - αληθών ισχυρισµών
Οι επαγγελματίες οφείλουν να γνωρίζουν ότι τα παιδιά μπορεί να καταφύγουν σε ψεύτικες αποκαλύψεις για μια σειρά από λόγους. Η γνώση των κριτηρίων διάκρισης ψευδών και αληθών ισχυρισμών είναι αναγκαία για την ανεύρεση της ουσιαστικής αλήθειας, τη διαμόρφωση ορθής δικανικής κρίσης και την αποφυγή δικανικής πλάνης.
